Кӗҫӗн Тивӗш (выр. Малые Тиуши; историлле Пӗчӗк Тивӗш, 1923) — Чӑваш Республикин Ҫӗрпӳ районӗнчи ял, Патӑрьел ял тӑрӑхне кӗрет. Республика тӗп хулине — Шупашкара — ҫитме 50 километр, район центрне — Ҫӗрпӳ хулине — 12 километр, чи ҫывӑхри чукун ҫул станцийӗ таран 10 километр.

Географи

Ял Мӑн Ҫавал юханшывӑн сулахай ҫыранӗнче, Ҫӗрпӳ районӗн тӗп пайӗнче вырнаҫнӑ. Кунти тӑрӑх юханшыв айлӑмӗпе вырнаҫнӑ улӑхлӑ тӳремлӗхрен тӑрать. Ял ҫывӑхӗнче пысӑк ял — истори енчен Кӗҫӗн Тивӗшпе пӗр тымарлӑ Аслӑ Тивӗш ялӗ вырнаҫнӑ.

Историйӗ

XIX ӗмӗрте яла Тивӗш ялӗнчен (хальхи Аслӑ Тивӗш ялӗ) тухнӑ ҫынсем никӗсленӗ. Ял ҫыннисем — чӑвашсем — 1866 ҫулччен патшалӑх хресченӗсем шутланнӑ. Халӑх тӗпрен илсен ҫӗр ӗҫӗпе тата выльӑх-чӗрлӗх ӗрчетесси аппаланнӑ.

XIX ӗмӗр тӑршшӗпе тата XX ӗмӗр пуҫламӑшӗнче ял умлӑн-хыҫлӑн Ҫӗрпӳ уесӗнчи Пӗрремӗш Татмӑш, Чурачӑк тата Ҫӗрпӳ вулӑсӗсене кӗнӗ. 1927 ҫултанпа, районсем ҫине пайланӑ хыҫҫӑн, ял Ҫӗрпӳ районне кӗнӗ, халӗ те ҫавӑнтах шутланать.

1930 ҫулта ялта «Калинин» колхоз йӗркеленӗ. Кайран вырӑнти хуҫалӑх никӗсӗ ҫинче «Тивӗш» ЯХПК туса хунӑ, вӑл 2008–2010 ҫулсенче те ӗҫленӗ.

Халӑх йышӗ

Ял Ҫӗрпӳ районӗнчи пӗчӗк ял шутланать. Халӑх йышӗ улшӑнса пыни:

• 1866 ҫул — 134 ҫын патнелле (19 кил; 56 арҫын, 78 хӗрарӑм);
• 1897 ҫул — 226 ҫын патнелле (120 арҫын, 106 хӗрарӑм);
• 1926 ҫул — 296 ҫын патнелле (53 кил; 149 арҫын, 147 хӗрарӑм);
• 1939 ҫул — 277 ҫын патнелле (136 арҫын, 141 хӗрарӑм);
• 1979 ҫул — 182 ҫын патнелле (91 арҫын, 91 хӗрарӑм);
• 2002 ҫул — 138 ҫын (45 кил; 73 арҫын, 65 хӗрарӑм);
• 2010 ҫул — 110 ҫын (37 хуҫалӑх; 58 арҫын, 52 хӗрарӑм);
• 2014 ҫул — 132 ҫын (60 кил).

Ялта тӗпрен илсен чӑвашсем пурӑнаҫҫӗ.

Экономика

Ялти экономика пурнӑҫӗн йӑлана кӗнӗ никӗсӗ ял хуҫалӑхӗ шутланать. Ҫынсем ӗлӗкренпех ҫӗр ӗҫӗпе тата выльӑх-чӗрлӗх ӗрчетессипе пурӑннӑ. 2008–2010 ҫулсенче ял территорийӗнче ку тӑрӑхри тӗп ял хуҫалӑх предприятийӗ пулса тӑнӑ «Тивӗш» ЯХПК ӗҫленӗ.

Паллӑ ҫынсем

• Лаврентьев Фёдор Лаврентьевич (1883–1971) — живописец, СССР художникӗсен пӗрлӗхӗн членӗ (1935), Пензӑри ӳнер училищепе Мускаври аслӑ ӳнерпе техника институтне вӗренсе пӗтернӗ.
• Лаврентьев Тимофей Лаврентьевич (1886—?) — патшалӑх ӗҫченӗ, педагог, финансист.
• Кузьминых Маргарита Павловна (1942 ҫ.ҫ.) — инженер, социаллӑ ӗҫе йӗркелекен.
• Никитин Лев Николаевич (1946–2020) — тухтӑр, медицина ӑслӑлӑхӗсен кандидачӗ, психиатри енӗпе ӗҫленӗ специалист.